Stawki za km transportowe liczone z kosztów, a nie z przeczucia
Wielu przewoźników zna stawkę rynkową na swojej trasie, ale nie zna własnego kosztu kilometra. To groźne, bo stawka, która wygląda dobrze na ogłoszeniu, po doliczeniu pustego przebiegu i kosztów stałych potrafi oznaczać jazdę na minusie. Poniżej krok po kroku liczymy stawkę za kilometr z kosztów, osobno dla busa i dla zestawu z naczepą, na liczbach podanych dla ilustracji rachunku.
Koszt stały i koszt zmienny
Każdy koszt w firmie transportowej należy do jednej z dwóch grup. Koszty stałe płacisz co miesiąc niezależnie od tego, ile przejedziesz: rata leasingu, ubezpieczenia, wynagrodzenie kierowcy, księgowość, telefon, abonamenty. Koszty zmienne rosną z każdym kilometrem: paliwo, AdBlue, opony, serwis, opłaty drogowe. Stawka za kilometr musi pokryć obie grupy, a dopiero nadwyżka jest zyskiem. Przy kierowcy na etacie do kosztów stałych doliczasz też wydatki, które wracają co kilka lat: badania lekarskie, badania psychotechniczne i szkolenie okresowe BHP kierowcy. Rozłożone na miesiące to niewielka kwota, ale bez niej rachunek wychodzi zaniżony.
Kilometr przejechany a kilometr płatny
Najważniejsze rozróżnienie w całym rachunku: nie każdy przejechany kilometr ktoś Ci opłaca. Dojazd do załadunku, powrót bez towaru i zjazdy z trasy to pusty przebieg. Koszt ponosisz na każdym kilometrze, a przychód tylko na kilometrach z ładunkiem. Dlatego koszt kilometra trzeba przeliczyć na kilometr płatny.
- Koszt kilometra przejechanego to suma kosztów miesiąca podzielona przez wszystkie kilometry.
- Koszt kilometra płatnego to ta sama suma podzielona tylko przez kilometry z ładunkiem.
- Im większy pusty przebieg, tym większa różnica między tymi liczbami.
Koszty miesiąca dla busa do 3,5 t
Liczby poniżej służą do ilustracji rachunku. Podstaw własne z faktur i kart paliwowych. Założenie: bus z zabudową plandekową, 9 000 km miesięcznie, kierowca zatrudniony.
| Pozycja | Kwota netto miesięcznie |
|---|---|
| Rata leasingu | 2 800 zł |
| Ubezpieczenia (OC, AC, OCP przewoźnika) | 600 zł |
| Kierowca, pełny koszt pracodawcy | 7 500 zł |
| Księgowość, telefon, giełda, drobne | 400 zł |
| Razem koszty stałe | 11 300 zł |
Koszty zmienne busa
Spalanie dla ilustracji 11 litrów na 100 km, olej napędowy 6,20 zł netto za litr, czyli 0,68 zł na kilometr. Opony, serwis i przeglądy rozłożone na przebieg: około 0,15 zł na kilometr. Bus do 3,5 t nie płaci w systemie e-TOLL, a za odcinki autostrad płatnych płaci jak samochód osobowy, więc przy jeździe drogami krajowymi opłaty są niewielkie i pomijamy je w tym rachunku. Razem koszt zmienny: 0,83 zł na kilometr.
Wynik dla busa
Koszty stałe 11 300 zł podzielone przez 9 000 km to 1,26 zł na kilometr. Do tego koszt zmienny 0,83 zł. Koszt kilometra przejechanego: 2,09 zł. Jeśli 20 procent przebiegu to jazda pusta, płatnych kilometrów jest 7 200, a koszt kilometra płatnego to 2,09 razy 9 000 podzielone przez 7 200, czyli około 2,61 zł. Z marżą 10 procent stawka minimalna wynosi około 2,87 zł za kilometr z ładunkiem. Stawki rynkowe dla busa są orientacyjnie w przedziale od 2,50 do 3,50 zł za kilometr, więc widać, że przy takim pustym przebiegu dolna część przedziału oznacza pracę bez zysku. Bus z zabudową chłodniczą kosztuje na kilometrze więcej, co liczymy osobno we wpisie chłodnia stawka za km.
Koszty miesiąca dla zestawu z naczepą
Założenie dla ilustracji: ciągnik z naczepą plandekową, 12 000 km miesięcznie, jeden kierowca, ruch krajowy.
| Pozycja | Kwota netto miesięcznie |
|---|---|
| Leasing ciągnika i naczepy | 10 000 zł |
| Ubezpieczenia (OC, AC, OCP przewoźnika) | 1 800 zł |
| Kierowca z dietami i ryczałtami | 13 000 zł |
| Biuro, telematyka, giełda, drobne | 800 zł |
| Razem koszty stałe | 25 600 zł |
Koszty zmienne zestawu
Spalanie 30 litrów na 100 km przy 6,00 zł netto za litr daje 1,80 zł na kilometr. Opony, serwis i AdBlue: około 0,25 zł. Opłaty drogowe w e-TOLL zależą od klasy emisji spalin, liczby osi i dróg, którymi jedziesz, więc przyjmujemy uśrednione 0,35 zł na każdy kilometr trasy. Razem 2,40 zł na kilometr.
Wynik dla zestawu
Koszty stałe 25 600 zł podzielone przez 12 000 km to około 2,13 zł na kilometr. Z kosztem zmiennym daje to 4,53 zł na kilometr przejechany. Przy pustym przebiegu 12 procent koszt kilometra płatnego to 4,53 podzielone przez 0,88, czyli około 5,15 zł. Z marżą 8 procent stawka minimalna to około 5,56 zł za kilometr z ładunkiem. Orientacyjne stawki rynkowe dla TIR-a mieszczą się zwykle między 4 a 6 zł za kilometr, więc przewoźnik z takim kosztem ma niewielki margines i każdy pusty kilometr zjada zysk.
Jak pusty przebieg zmienia stawkę
Zobacz, jak ten sam bus z kosztem 2,09 zł na kilometr przejechany zachowuje się przy różnym udziale jazdy bez ładunku.
| Pusty przebieg | Koszt kilometra płatnego |
|---|---|
| 10 procent | około 2,32 zł |
| 20 procent | około 2,61 zł |
| 30 procent | około 2,99 zł |
| 40 procent | około 3,48 zł |
Przy 40 procentach pustych kilometrów nawet górna część rynkowego przedziału stawek ledwo pokrywa koszty. Dlatego obniżenie pustego przebiegu przez ładunki powrotne i doładunki daje więcej niż negocjowanie kilku groszy na stawce.
Zjazd z trasy też jest pustym przebiegiem
Gdy oceniasz ładunek, licz kilometry od miejsca, w którym stoi auto, do załadunku, i od rozładunku do miejsca kolejnego zlecenia albo bazy. Ładunek za 1 200 zł na 400 km wygląda na 3 zł za kilometr, ale jeśli wymaga 80 km dojazdu i 60 km zjazdu na koniec, to realnie płaci około 2,22 zł za każdy przejechany kilometr.
Stawka minimalna, docelowa i powrotna
W praktyce warto mieć trzy liczby, a nie jedną.
- Stawka minimalna pokrywa pełny koszt kilometra płatnego. Poniżej niej nie jeździsz w pierwszą stronę.
- Stawka docelowa to minimalna plus marża. Od niej zaczynasz negocjacje.
- Stawka powrotna może zejść do kosztu zmiennego powiększonego o koszt zjazdu, bo koszty stałe są już pokryte kursem w pierwszą stronę, a auto i tak wraca do bazy.
Aktualizuj rachunek co kwartał
Cena paliwa, raty i wynagrodzenia zmieniają się w ciągu roku. Raz na kwartał przelicz koszty z faktur i kart paliwowych. Zapisz przebieg całkowity i przebieg z ładunkiem z danych GPS albo tachografu. To godzina pracy, która chroni przed kilkoma miesiącami jazdy poniżej kosztów.
Lista kontrolna rachunku
- Wszystkie koszty stałe z ostatnich trzech miesięcy, uśrednione.
- Spalanie z kart paliwowych, a nie z katalogu producenta.
- Serwis i opony rozłożone na przebieg.
- Opłaty drogowe według tras, którymi naprawdę jeździsz.
- Udział pustego przebiegu z danych GPS.
- Marża ustalona z góry, a nie po fakcie.
Jak rozmawiać o stawce, znając koszt
Przewoźnik, który zna swój koszt kilometra płatnego, negocjuje inaczej niż ten, który zna tylko stawki z ogłoszeń. Wie, gdzie jest granica, poniżej której nie schodzi, i potrafi uzasadnić cenę. Zamiast mówić, że stawka jest za niska, mówi, ile kosztuje zjazd do załadunku, ile godzin postoju jest w cenie i jakie opłaty drogowe są na tej trasie.
- Pytaj o dokładny adres załadunku i rozładunku, zanim podasz stawkę, bo od tego zależy zjazd.
- Dolicz dopłatę za każdy dodatkowy punkt rozładunku.
- Ustal z góry cenę godziny postoju ponad czas wliczony w kurs.
- Przy dłuższej współpracy proponuj klauzulę paliwową zamiast sztywnej ceny na cały rok.
Stawka za kurs a stawka za kilometr
Nadawcy często podają stawkę za kurs, a nie za kilometr. Przelicz ją zawsze na kilometry, które naprawdę przejedziesz, łącznie z dojazdem i zjazdem. Dopiero wtedy porównasz dwa ładunki o różnej długości i zobaczysz, który daje lepszy wynik dnia.